پیشگفتار گفتگو با ساغر پزشکیان

نقاش و مدرس هنر نقاشی

ساغر پزشکیان، نقاشی از نسل تجربه‌گرای هنر معاصر ایران، هنرمندی است که ریشه‌های عمیق نگاه خود را نه تنها در سنت‌های تصویری سرزمینش، بلکه در مواجهه با اندیشه‌های زیبایی‌شناختی اروپا پیموده است. او متولد ۱۳۴۱ در تهران است و آموزش حرفه‌ای خود را در مدرسهٔ عالی هنرهای زیبای پاریس گذرانده؛ جایی که آتلیهٔ استاد لئوناردو کرمونینی نه فقط محیط آموزش، بلکه میدانِ دگرگونی جهان‌بینی او شد. ساغر پزشکیان از خلال این تجربه آموخت که نقاشی، تنها بازنمایی نیست؛ بلکه کوششی است برای رسیدن به «روحِ» سوژه، عبور از پوستهٔ ظاهر و یافتن حقیقتی که در پسِ سکوت و نور پنهان شده است.

او از دههٔ هفتاد تاکنون دو مسیر را به‌طور هم‌زمان پیش برده است: خلق اثر و آموزش. سال‌ها تدریس در دانشگاه‌های مختلف ایران—از دانشگاه الزهرا تا دانشگاه شاهد، دانشکدهٔ میراث فرهنگی و هنرستان هنرهای تجسمی دختران—نگاه او را نسبت به نسل‌های تازهٔ هنرمندان ژرف‌تر کرده و پیوندی زنده میان آفرینش و آموزش در کار او به وجود آورده است.

جهان تصویری ساغر پزشکیان، جهان «حضورهای غایب» است. جایی که انسان، شیء، نور، خاطره و سکوت درهم می‌تنند و فاصلهٔ میان جهان بیرونی و جهان درونی فرو می‌ریزد. در آثار او رنگ و نور تنها ابزار زیبایی‌شناسی نیستند؛ نیروهایی معنایی‌اند که مخاطب را به روایت‌هایی پنهان و لایه‌لایه هدایت می‌کنند. آثاری که در آن‌ها نور، تاریکی را عقب می‌راند و لحظهٔ آشکار شدن حقیقت، همچون جرقه‌ای کوتاه اما ژرف، خود را نشان می‌دهد.

پزشکیان در بیان نظری خود، مرزی روشن میان «نقاشی از روی عکس» و «نقاشی از روی تجربهٔ زیسته» می‌گذارد. برای او عکس می‌تواند نقطهٔ آغاز باشد، اما هرگز جایگزین مکاشفهٔ مستقیم نمی‌شود. همین نگاه تفاوت میان «اثر هنری» و «پوستر» را تعیین می‌کند.

در دهه‌های اخیر، ساغر پزشکیان در نمایشگاه‌های متعدد در ایران و اروپا حضور داشته است. اما آنچه آثار او را متمایز می‌کند نه تعداد نمایشگاه‌ها، بلکه پیوستگی اندیشه، صداقت هنری، و تأملی است که در دل هر اثر نهفته است. او از دل تجربه، مطالعه، و آموزش، زبانی شخصی و جهان‌دار ساخته—زبانی که در آن واقعیت، خیال، نور و سکوت هم‌زمان سخن می‌گویند.

هنرمندی که جهانش را چنین خلاصه می‌کند:
«نقاشی، راه رسیدن به نوری است که سرنوشتِ جهان است.»

پیشگفتاری که خواندید بخشی از تلاش «آرته» برای ثبت و معرفی هنرمندان جریان‌ساز هنر ایران است.
آرته، به‌عنوان یک پروژهٔ مستقلِ فرهنگی و تاریخ شفاهی، خود را متعهد می‌داند تا صدای هنرمندانی مانند ساغر پزشکیان—که در سکوت، عمق و اصالت کار می‌کنند—به شکلی شایسته، ماندگار و در شأن هنرشان ثبت و منتشر شود.

بیوگرافی ساغر پزشکیان

ساغر پزشکیان (متولد ۲ فروردین ۱۳۴۱، تهران) نقاش، مدرس هنرهای تجسمی و فارغ‌التحصیل مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس (بوزار) است. او از نسل هنرمندانی است که پس از تحصیل در یکی از معتبرترین مراکز هنری جهان، به ایران بازگشت و سال‌ها به آموزش و خلق آثار نقاشی پرداخت.

 زندگی و تحصیلات

ساغر پزشکیان در سال ۱۳۴۱ در تهران متولد شد. او تحصیلات متوسطه خود را در هنرستان هنرهای تجسمی دختران (۱۳۵۸-۱۳۵۹) به پایان رساند و سپس برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت. در سال ۱۳۶۹ (۱۹۹۰) مدرک کارشناسی نقاشی خود را از مدرسه عالی هنرهای زیبای پاریس (École des Beaux-Arts) دریافت کرد.

 فعالیت‌های هنری

پس از بازگشت به ایران در سال ۱۳۷۰، ساغر پزشکیان به تدریس نقاشی، طراحی و مبانی هنرهای تجسمی در دانشگاه‌ها و مراکز هنری پرداخت. از جمله مراکز تدریس او:

- دانشگاه شاهد

- دانشکده میراث فرهنگی

- دانشگاه الزهرا

- دانشگاه آزاد اسلامی

- دانشگاه هنر زاهدان

- دانشگاه تهران

او تا سال ۱۳۹۳ به آموزش نسل جوان هنرمندان مشغول بود و همزمان به خلق آثار نقاشی و برگزاری نمایشگاه ادامه داد.

 نمایشگاه‌ها

 انفرادی

- گالری ماه، ۱۳۹۱، تهران

- گالری ماه، ۱۳۸۹، تهران

- گالری آریا، ۱۳۸۰، تهران

- کلن، آلمان، ۱۳۸۱

- گالری آریا، ۱۳۷۸، تهران

 گروهی (گزیده)

- نمایشگاه گروهی فارغ‌التحصیلان بوزار، گالری هور، ۱۳۸۸، تهران

- نمایشگاه گروهی، خانه هنرمندان ایران، ۱۳۹۱ و ۱۳۸۶، تهران

- نمایشگاه گروهی، گالری صبا، ۱۳۸۷، تهران

- نمایشگاه گروهی، انجمن نقاشان ایران، ۱۳۸۷، تهران

- نمایشگاه گروهی، فرهنگسرای نیاوران، ۱۳۸۷، تهران

- نمایشگاه گروهی زنان نقاش، یونسکو، پاریس، ۱۳۸۲

- پنجمین دوسالانه نقاشی ایران، ۱۳۷۹

- نمایشگاه گروهی اساتید، فرهنگسرای خاوران، ۱۳۸۰، تهران

- نمایشگاه گروهی، گالری مات، ۱۳۸۳، تهران

- نمایشگاه گروهی دانشجویان ایرانی بوزار، پاریس، ۱۳۶۴

آخرین نمایشگاه انفرادی او با عنوان «حضور غایب» (۱۳۹۳) در گالری این‌جا برگزار شد که دهمین نمایشگاه انفرادی و اولین همکاری‌اش با این گالری بود.

 سبک و رویکرد

آثار ساغر پزشکیان اغلب با نگاهی انتزاعی و تأمل‌برانگیز به مفاهیم حضور، غیاب، خاطره و هویت می‌پردازند. تجربه تحصیل در بوزار پاریس و تأثیر مکتب فرانسه در کارهای او مشهود است، اما او همزمان ریشه‌های فرهنگی ایرانی را در رنگ، فرم و مفهوم آثارش حفظ کرده است.