پیشگفتار گفت‌وگو با علی پارسا

علی پارسا از آن دست چهره‌هایی است که زندگی‌اش در دو گسترهٔ ظاهراً دور از هم جریان یافته است: جهان دانش و انفورماتیک، و جهان بی‌کران کویر و دریا. او که در خانواده‌ای ریشه‌دار در سنت آزادی‌خواهی و فرهنگ‌دوستی پرورش یافت، مسیر تحصیلی خود را از دبیرستان البرز و دانشگاه صنعتی آریامهر آغاز کرد و سپس در دانشگاه‌های سان‌فرانسیسکو و سن‌خوزه دانش خود را در علوم کامپیوتر گسترش داد. حضور او در انجمن انفورماتیک ایران، سردبیری مجلهٔ گزارش کامپیوتر و مشارکت مستمر در ارتقاء دانش و فرهنگ دیجیتال در کشور، بخشی از نقش او در پی‌ریزی زیرساخت فکری نسل‌های جدید متخصصان این حوزه است.

اما زندگی پارسا تنها به جهان فناوری محدود نمانده است. او از نخستین ایرانیانی است که عبور از ریگ جن—صعب‌العبورترین ناحیهٔ کویری ایران—را ممکن کرد و بعدها در یکی از ماجراجویانه‌ترین سفرهای دریایی، مسیر سه‌هزار کیلومتری اقیانوس اطلس را با قایق بادبانی پیمود؛ سفری که برایش لقب «کریستف کلمب ایرانی» را به همراه آورد. پژوهش بنیادین او دربارهٔ فرهنگ دریانوردی جنوب ایران در کتاب بادبان‌های جنوب، میراثی کم‌نظیر دربارهٔ یکی از کهن‌ترین مهارت‌های ایرانیان است.

زندگی فکری پارسا نیز همچون سفرهایش سرشار از کنجکاوی و جست‌وجوی افق‌های تازه است—از مشارکت فعال در نشر دیجیتال و پشتیبانی از ویکی‌پدیای فارسی گرفته تا نوشتارهای تحلیلی در حوزهٔ فلسفهٔ علم و ادبیات. پیشینهٔ خانوادگی‌اش نیز لایه‌ای دیگر بر مسیر او افزوده است: پدری آزادی‌خواه و فعال سیاسی، و خاندان پدری و مادری آشنا با تاریخ، نشر و فرهنگ، که ریشه‌های علاقهٔ او به پژوهش، کتاب و سفر را می‌توان در آن جست.

گفت‌وگو با علی پارسا، گفت‌وگو با تجربه‌ای زیسته و چندبعدی است—ترکیبی از دانش و تأمل، جسارت و سفر، میراث خانوادگی و تلاش فردی—و فرصتی برای فهم انسان‌هایی که در مرز میان علم و زندگی، فرهنگ و طبیعت، و حرکت و اندیشه، معنا می‌آفرینند.

زندگی‌نامه علی پارسا

علی پارسا، متخصص کامپیوتر، جهانگرد، طبیعت‌گرد و از مشارکت‌کنندگان و پشتیبانان ویکی‌پدیای فارسی، در سال ۱۳۲۹ در تهران متولد شد. او در رشته علم کامپیوتر در دانشگاه‌هایی در ایران و ایالات متحده آمریکا تحصیل کرد. در سال ۱۳۵۰، هنگام تحصیل در دانشگاه صنعتی آریامهر (دانشگاه صنعتی شریف کنونی)، با همسرش شهرزاد طسوجی آشنا شد. حاصل این ازدواج دو دختر به نام‌های صبا و سمن است.

زندگی حرفه‌ای پارسا عمدتاً با توسعه و کاربرد فناوری کامپیوتر در ایران پیوند داشته است، اما علایق او طیف گسترده‌ای از کوه‌نوردی و کویرنوردی تا دریانوردی بادبانی، هوانوردی تفریحی، نویسندگی و مشارکت در گسترش دانش عمومی را دربر می‌گیرد.

تحصیلات

پارسا در رشته علم کامپیوتر در دانشگاه‌هایی در ایران و ایالات متحده آمریکا تحصیل کرده است. بخشی از دوران دانشگاهی او در دانشگاه صنعتی آریامهر، که امروزه دانشگاه صنعتی شریف نام دارد، سپری شد.

او در کنار تحصیلات و فعالیت‌های تخصصی خود، به حوزه‌های گوناگون علمی و فنی علاقه‌مند بوده و تجربه‌هایی در زمینه مهندسی نرم‌افزار، گرافیک کامپیوتری، اینترنت و کاربردهای مهندسی کامپیوتر کسب کرده است. همچنین در سال‌هایی که به هوانوردی تفریحی می‌پرداخت، گواهینامه خلبانی خصوصی دریافت کرد و دوره پرواز با ابزار را نیز گذراند.

فعالیت‌ها و آثار

فعالیت حرفه‌ای علی پارسا در چند شرکت و پروژه مرتبط با فناوری کامپیوتر در ایران ادامه یافته است. او در شرکت ایریتک مسئول کاربردهای مهندسی بود و سپس در شرکت داده سیستم‌های ایران مدیریت بخش نرم‌افزار را بر عهده گرفت. همچنین دو سال در طرح ماهواره در ماهدشت کرج فعالیت کرد و به مدت چهار سال مدیرعامل شرکت گرافیک کامپیوتری سیمیا بود. او مدتی نیز به شرکت‌ها درباره استفاده از اینترنت مشاوره می‌داد.

پارسا چهار سال سردبیری نشریه «گزارش کامپیوتر» را بر عهده داشت و مقالات و مصاحبه‌هایی از او در نشریات ایرانی منتشر شده است. از جمله نوشته‌های او می‌توان به مقالاتی در گزارش کامپیوتر، نشر دانش، نشریه لوح و نشر ریاضی اشاره کرد.

فعالیت‌های او تنها به حوزه کامپیوتر محدود نبوده است. پارسا از دوران دانشجویی به کوه‌نوردی پرداخت و بیشتر قله‌های ایران و چندین قله در دیگر نقاط جهان را صعود کرد. در دهه ۱۳۸۰ سفرهای کویری را آغاز کرد و از نخستین افرادی بود که به منطقه ریگ جن در کویر مرکزی ایران سفر کردند.

از میانه دهه ۱۳۹۰، دریانوردی بادبانی به یکی دیگر از فعالیت‌های جدی او تبدیل شد و در دریاها و اقیانوس‌های مختلف جهان به دریانوردی پرداخت. علاقه و پژوهش او درباره سنت‌های دریانوردی جنوب ایران سرانجام به تألیف کتاب «بادبان‌های جنوب: دریانوردی بادبانی در خلیج فارس و اقیانوس هند» انجامید.

او همچنین برای چند سال به هوانوردی تفریحی روی آورد، اما در ادامه این فعالیت را کنار گذاشت. در سال‌های بازنشستگی، کوه‌گردی، طبیعت‌گردی و ورزش تنیس از فعالیت‌های اصلی او بوده‌اند.

کتاب‌ها:

بادبان‌های جنوب: دریانوردی بادبانی در خلیج فارس و اقیانوس هند

نفر-ماه افسانه‌ای: جستارهایی در مهندسی نرم‌افزار، ترجمه

دستاوردها و جایگاه حرفه‌ای

علی پارسا عضو برجسته انجمن انفورماتیک ایران است و در کنار فعالیت‌های حرفه‌ای خود، در زمینه ترویج دانش عمومی نیز فعالیت داشته است. او عضو هیئت امنای بنیاد علمی زیرک‌زاده است؛ بنیادی که با هدف گسترش دانش در میان عموم مردم فعالیت می‌کند.

از دیگر جنبه‌های قابل توجه فعالیت‌های او، مشارکت گسترده در ویکی‌پدیای فارسی است. پارسا نزدیک به ۲۰ هزار ویرایش در این دانشنامه انجام داده و از مشارکت‌کنندگان و پشتیبانان آن به شمار می‌رود.

تجربه گسترده او در کوه‌نوردی، سفرهای کویری، دریانوردی و هوانوردی، در کنار چند دهه فعالیت در حوزه کامپیوتر، از او چهره‌ای با علایق و تجربه‌های متنوع در حوزه‌های فناوری، دانش عمومی و جهانگردی ساخته است.