پیشگفتار | فیروز اردشیریان

۱. روایت یک نسل سازنده

زندگی حرفه‌ای فیروز اردشیریان را می‌توان روایت یک نسل دانست؛ نسلی که در گذار از وابستگی به خوداتکایی، نقش کلیدی ایفا کرد. او از نخستین دانشجویان مهندسی مکانیک دانشگاه صنعتی شریف بود و در زمانی وارد صنعت شد که ساختارهای فنی کشور به‌شدت متکی بر نیروهای خارجی بودند.

۲. از وابستگی تا خودباوری

انقلاب و خروج شرکت‌های خارجی، برای بسیاری بحران بود، اما برای اردشیریان و همکارانش یک «فرصت تاریخی» شد. آنان با تأسیس شرکت ناموران، تلاش کردند نشان دهند که مهندسی و طراحی پروژه‌های پیچیده، بدون اتکا به خارج نیز ممکن است—و این، نقطه عطفی در شکل‌گیری اعتماد به توان داخلی بود.

۳. کار تیمی به‌مثابه فلسفه

اگر بخواهیم یک مفهوم مرکزی در اندیشه او بیابیم، بی‌تردید «کار تیمی» است. او موفقیت ناموران را نه حاصل نبوغ فردی، بلکه نتیجه شکل‌گیری یک هسته پایدار از همکاری می‌داند—تیمی که پس از دهه‌ها همچنان پابرجا مانده است.

در نگاه او، رمز این پایداری نه صرفاً مهارت، بلکه «تحمل، پرهیز از نقد مخرب و تقدم اصول بر احساسات» است.

۴. مهندسی به‌مثابه تجربه ملی

پروژه‌هایی که اردشیریان در آن‌ها نقش داشته، صرفاً فعالیت‌های صنعتی نیستند؛ بلکه گام‌هایی در مسیر شکل‌گیری تجربه مهندسی ملی‌اند—از پروژه‌های انتقال گاز و پالایش تا سکوهای دریایی و سازه‌های عظیم. بسیاری از این پروژه‌ها برای نخستین بار در ایران اجرا شدند و مرزهای توان داخلی را گسترش دادند.

۵. عبور از اجرا به دانش

او همواره تأکید دارد که اجرای پروژه کافی نیست؛ مسئله اصلی، دستیابی به «دانش فناورانه» است. به همین دلیل، یکی از نقدهای جدی او به ساختار صنعتی ایران، فاصله میان اجرا و فهم عمیق فناوری است—و همین شکاف، مانع اصلی توسعه پایدار به شمار می‌رود.

۶. دانشگاه و صنعت؛ پیوندی گمشده

در اندیشه اردشیریان، توسعه بدون پیوند واقعی میان دانشگاه و صنعت ممکن نیست. او دانشگاه را منشأ نظریه و صنعت را میدان تحقق می‌داند و معتقد است که فقدان این ارتباط، کشور را در سطح «کاربر فناوری» نگه داشته است، نه «تولیدکننده آن».

۷. کارآفرینی؛ ترکیب خلاقیت و دانش

او کارآفرینی را صرفاً جسارت یا خلاقیت نمی‌داند، بلکه آن را ترکیبی از «خلاقیت، نتیجه‌گرایی و دانش» تعریف می‌کند. در نگاه او، خلاقیت بدون دانش به شکست می‌انجامد و دانش بدون عمل، به انباشت بی‌ثمر تبدیل می‌شود.

۸. نقد فرهنگ پژوهش در ایران

یکی از صریح‌ترین مواضع او، نقد نظام پژوهشی کشور است: تولید دانش بدون کاربرد. او هشدار می‌دهد که اگر میان پژوهشگران و صنعتگران پیوندی واقعی شکل نگیرد، دانش در کتابخانه‌ها باقی می‌ماند و به فناوری تبدیل نمی‌شود.

۹. توسعه به‌مثابه یک پروژه ملی

در نهایت، اردشیریان توسعه را نه یک شعار، بلکه یک «پروژه ملی چندبعدی» می‌داند که نیازمند اعتماد، سرمایه‌گذاری، تعامل نهادی و مشارکت واقعی بخش خصوصی است. او بر این باور است که بدون تغییر در نگرش‌ها و ساختارها، مسیر توسعه همچنان ناهموار خواهد ماند.

۱۰. میراث فکری

میراث اردشیریان را می‌توان در سه گزاره خلاصه کرد:

بدون کار تیمی، سازمان پایدار شکل نمی‌گیرد

بدون دانش، خلاقیت به نتیجه نمی‌رسد

بدون پیوند دانشگاه و صنعت، توسعه محقق نمی‌شود

بیوگرافی فیروز اردشیریان

زندگی و تحصیلات

فیروز اردشیریان در ۳ مهر ۱۳۲۴ در تهران متولد شد. او از چهره‌های برجسته در حوزه مهندسی نفت، گاز و پتروشیمی در ایران به شمار می‌آید و بخش مهمی از فعالیت حرفه‌ای خود را صرف توسعه خدمات مهندسی و بومی‌سازی فناوری در این صنایع کرده است.

اردشیریان تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته مهندسی مکانیک آغاز کرد و سپس در حوزه مهندسی کنترل ادامه داد.

کارشناسی مهندسی مکانیک از دانشگاه صنعتی شریف (۱۳۴۹)

کارشناسی ارشد مهندسی کنترل از دانشگاه منچستر (۱۳۵۴)

تحصیلات او در این دو دانشگاه معتبر زمینه‌ساز ورودش به فعالیت‌های تخصصی در حوزه مهندسی و مدیریت پروژه‌های صنعتی شد.

فعالیت‌ها

فیروز اردشیریان از پیشگامان مشاوره فنی و مهندسی در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی ایران محسوب می‌شود و نقش مهمی در توسعه شرکت‌های مهندسی خصوصی و ارتقای توان فنی داخلی داشته است.

مهم‌ترین مسئولیت‌ها

مدیرعامل شرکت مهندسی مشاور ناموران به مدت ۲۸ سال از سال ۱۳۵۸

رئیس هیئت‌مدیره شرکت ناموران پژوهش و توسعه

رئیس هیئت‌مدیره شرکت ناموران پویش بالادستی

شرکت مهندسی مشاور ناموران که از شرکت‌های خصوصی پیشرو در حوزه خدمات مهندسی است، در دوره مدیریت او توانست در ۱۱ رشته تخصصی خدمات مهندسی از جمله نفت، گاز، پتروشیمی، معادن، فولاد، فراساحل و زیرساخت فعالیت کند. در دوره او این شرکت در اوج فعالیت خود حدود ۸۰۰ کارشناس مهندسی در اختیار داشت.

در این دوره:

بیش از ۲۰۰ پروژه طراحی و مهندسی انجام شد

۱۲ پروژه EPC در صنایع پالایشگاهی و پتروشیمی اجرا شد

بیش از ۲۰۰۰ مهندس در پروژه‌های مختلف تجربه عملی کسب کردند.

تأسیس شرکت‌ها و توسعه فعالیت‌های صنعتی

فیروز اردشیریان در کنار فعالیت‌های مدیریتی، در تأسیس و توسعه چندین شرکت تخصصی نقش داشته است:

مهندسی و ساخت چمان

در سال ۱۳۷۴ شرکت مهندسی و ساخت چمان را تأسیس کرد. این شرکت با بهره‌گیری از حدود ۱۲۰ کارشناس توانست فناوری طراحی و ساخت تجهیزات مهم صنعت نفت و گاز را بومی‌سازی کند.

از جمله تجهیزاتی که برای نخستین بار در ایران طراحی و ساخته شدند:

گرم‌کن حمامی برای گاز ترش فشار بالا

کوره‌های پالایشگاه نفت

واحد نمزدایی گاز

واحد نمک‌زدایی نفت

این تجهیزات پیش از آن عمدتاً توسط شرکت‌های خارجی طراحی و ساخته می‌شدند.

ناموران پژوهش و توسعه

در سال ۱۳۸۷ شرکت ناموران پژوهش و توسعه را با هدف بومی‌سازی فناوری‌های پالایش نفت، گاز و پتروشیمی و توسعه فرایندهای صنعتی تأسیس کرد. این شرکت با حدود ۱۶۰ مهندس تاکنون خدمات طراحی فرایند و طراحی پایه بیش از ۱۰۰ پروژه صنعتی را انجام داده است.

ناموران پویش بالادستی

در سال ۱۳۹۱ شرکت ناموران پویش بالادستی را برای ارائه خدمات مهندسی در حوزه اکتشاف و تولید نفت و گاز تأسیس کرد. این شرکت با همکاری چند شرکت دیگر شبکه‌ای تخصصی برای انجام:

آزمایش‌های ژئومکانیک

آنالیز سیالات

بررسی مغزه‌های چاه‌های نفت و گاز

ایجاد کرد؛ آزمایش‌هایی که پیش‌تر بخشی از آن‌ها در خارج از کشور انجام می‌شد.

آثار، اختراعات و نوآوری‌ها

فیروز اردشیریان در حوزه نوآوری صنعتی و توسعه فناوری نیز فعالیت داشته و چند اختراع در حوزه صنایع نفت و پتروشیمی به ثبت رسانده است.

از جمله:

فرایند تولید هگزان خالص

ماده روان‌کننده (DRA) برای نفت و فرآورده‌های نفتی

روغن روانکاری سنتتیک

همچنین در توسعه تجهیزات فرآیندی و واحدهای skid-mounted برای صنایع نفت و پتروشیمی مشارکت داشته است.

پروژه‌ها و دستاوردهای مهم

از مهم‌ترین دستاوردهای حرفه‌ای او می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

طراحی و مهندسی بازسازی سکوی نفتی ابوذر در خلیج فارس

مشارکت در پروژه‌های EPC در صنایع نفت و پتروشیمی

صادرات خدمات مهندسی و طراحی پروژه‌های صنعتی در سوریه

مشارکت در توسعه زیرساخت‌های آزمایشگاهی و مهندسی در حوزه اکتشاف و تولید نفت و گاز

نقش فعال در اجرای قانون حداکثر استفاده از توان فنی و مهندسی داخلی (مصوب ۱۳۷۶)

جوایز و افتخارات

صادرکننده نمونه خدمات فنی و مهندسی (۱۳۸۴) برای شرکت ناموران، از سوی نهاد ریاست جمهوری

مهندس مکانیک برجسته سال ۱۳۸۴ از سوی انجمن مهندسان مکانیک ایران (ISME)

دریافت گواهی مدیر شایسته کلاس A در مدیریت سبد پروژه‌ها از سوی IPMA کانادا (۱۳۹۰)

عضویت‌ها و فعالیت‌های علمی و صنفی

از بنیان‌گذاران انجمن مهندسی و ساخت صنایع نفت و نیرو ایران

عضو هیئت امنای انجمن دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی شریف

عضو پیوسته انجمن مهندسان مکانیک ایران

عضو هیئت اجرایی انجمن دانش‌آموختگان دانشگاه صنعتی شریف

عضو هیئت داوران جایزه مدیریت پروژه ایران

عضو شورای سیاست‌گذاری مرکز تحقیقات و توسعه مدیریت پروژه (PIDMCO)