بیوگرافی پری ملکی

پری ملکی با نام شناسنامه‌ای عذرا خباز یزدی‌ها در ۱۵ آبان ۱۳۳۰ در محلهٔ درخونگاهِ بازار تهران، در خانواده‌ای سنتی و بزرگ به دنیا آمد. او ششمین فرزند خانواده بود و پدرش در کار تجارت چای فعالیت داشت.

در شش‌سالگی همراه خانواده به محله جمال‌آباد نیاوران نقل مکان کرد.

آغاز علاقه به موسیقی

پری ملکی از همان سال‌های کودکی با شنیدن موسیقی رادیو به موسیقی علاقه‌مند شد و آنچه می‌شنید را تقلید می‌کرد.

نخستین تجربه آوازخوانی‌اش در کلاس اول دبستان در جمع همکلاسی‌ها بود.

در پایۀ پنجم دبستان در جشن مدرسه با همراهی سازی ساده (شانه سر) تصنیفی از پروین را اجرا کرد.

پس از آن، بدون اطلاع خانواده، در جشن‌ها و مسابقات مدرسه شرکت می‌کرد و چند بار در مسابقات ناحیه شمیران رتبه اول را کسب کرد، اما به دلیل مخفیانه بودن فعالیت‌ها، امکان ادامه مسیر رسمی آن زمان برایش فراهم نشد.

ازدواج و ورود جدی به آموختن موسیقی

او پس از دریافت دیپلم علوم طبیعی، با حسن ملکی (دبیر ادبیات در مدرسه) آشنا شد و ازدواج کرد. به تشویق همسرش، فعالیت موسیقایی‌اش شکل جدی‌تری یافت.

با معرفی ایرج تیمورتاش به وزارت فرهنگ و هنر، مدت کوتاهی نزد مرحوم محمود کریمی آموزش آواز سنتی دید.

دوره‌های آموزشی و استادان

مسیر آموزشی پری ملکی بسیار متنوع و چندمرحله‌ای بوده است:

الف) دوره خارج از کشور

۱۳۵۶ تا ۱۳۵۹: آموزش گیتار کلاسیک در انگلستان

بازگشت به ایران و ادامه فراگیری نزد برادران موذن

ب) یادگیری ساز

سپس به یادگیری سه‌تار روی آورد:

سال اول نزد جمال سماواتی

پس از آن نزد مسعود شعاری

ج) فراگیری ردیف و آواز ایرانی

۱۳۶۰ تا ۱۳۶۴: آموزش آواز سنتی نزد استاد نصرالله ناصح‌پور 

کلاس‌ها در مرکز چاووش به صورت گروهی برگزار می‌شد.

استاد ردیف «دوامی» (مکتب تهران) را تدریس می‌کرد.

آموزش بدون ضبط انجام می‌شد و هنرجو باید از حافظه بهره می‌گرفت.

پری ملکی برای به‌خاطر سپردن درس‌ها، در پایان کلاس درخواست تکرار درس می‌کرد و تمام مسیر بازگشت آن را زمزمه می‌نمود.

د) یادگیری شیوه‌های آوازی دیگر

نزد استاد علی جهاندار، شیوهٔ سید حسین طاهرزاده (مکتب اصفهان) را آموخت. 

این آموزش همراه با ضبط صوت بود و همین شیوه را بعدها در تدریس به کار گرفت.

در همین دوره نزد امیر پادار (پایور) تصنیف‌های قدیمی را فرا گرفت. 

امیر پادار بسیاری از تصانیف سنتی و مردمی را بر اساس خاطرات کودکی خود حفظ بود.

پری ملکی از سال ۱۳۶۵ تدریس آواز را آغاز کرد.

ابتدا با چند هنرجو

سپس تا امروز ماهانه بیش از ۵۰ هنرجو را به‌صورت تک‌به‌تک و انفرادی آموزش می‌دهد.

روش آموزشی او چندمرحله‌ای است:

مرحله اول: تدریس تمام دستگاه‌ها و آوازها، به‌جز نوا و راست‌پنج‌گاه

تشریح گوشه‌ها، جمله‌بندی و اجزای آن

ضبط تحریرها با سرعت آهسته و شمرده

آموزش یک تصنیف در هر جلسه

مرحله دوم: شعرگذاری روی گوشه‌ها

هنرجو باید برای هر گوشه شعر مناسبی انتخاب کند و ردیف را با شعر اجرا کند.

مرحله سوم: آموزش نوا و راست‌پنج‌گاه

مرحله چهارم: تدریس شیوهٔ طاهرزاده

مرحله پنجم: بازخوانی و بررسی شیوه آوازخوانی‌ خوانندگان قدیمی و معاصر

قمر، روح‌انگیز، بنان، قوامی، خوانساری، شجریان و دیگران

او تجربه کرده که کلاس‌های گروهی به‌دلیل تفاوت توانایی هنرجویان مضر است و بر تدریس انفرادی تأکید دارد.

طی سال‌ها تدریس، بسیاری از شاگردان پری ملکی خود به‌عنوان خواننده یا مدرس فعالیت می‌کنند. از جمله:

مهسا وحدت

مرجان وحدت

یاسمن کاظمی

حمیرا مظاهری

نوشین مافی

و تعدادی نیز به گروه‌های همخوانی (کر) معرفی شده‌اند.

فعالیت‌های آموزشی در مراکز هنری

او علاوه بر تدریس خصوصی، در این مراکز نیز آموزش داده است:

مرکز حفظ و اشاعه موسیقی

فرهنگسرای شفق

آموزشگاه هنری پیام

آموزشگاه تماشاگه راز

آموزشگاه هنری ساز

آموزشگاه هنری ترانه

آموزشگاه بنیاد رودکی

در سال ۱۳۹۴ آموزشگاه موسیقی خود را با نام «خنیا» تأسیس کرد.

فعالیت‌های هنری و گروه خنیا

از سال ۱۳۷۳ گروه موسیقی «خنیا» را تشکیل داد.

ابتدا کنسرت‌هایی ویژه بانوان برگزار کرد و سپس با تغییر شرایط اجتماعی، اجراهای همخوانی برای عموم ارائه داد.

اجراهای او در ایران و چند کشور دیگر برگزار شده است: 

فرانسه/ آلمان/ انگلیس/ اتریش/ بلژیک/ سوئیس

همکاری‌های هنری

همکاری با سه فیلم مستند به کارگردانی خسرو سینایی

همکاری با مستند «بارکوله‌کِشی»

همکاری به‌عنوان تنظیم‌کننده موسیقی صحنه و آموزش آواز در فیلم سینمایی «شب یلدا» به کارگردانی کیومرث پوراحمد

خانواده

توکا (متولد ۱۳۵۲): کارشناسی ارشد هنر

بامداد (متولد ۱۳۶۴): نوازنده تنبک و عضو گروه خنیا

حسن ملکی: دبیر ادبیات، روزنامه‌نگار و نویسنده

افتخارات

در اختتامیه هجدهمین جشنواره موسیقی فجر (۲ اسفند ۱۳۸۱، تالار وحدت) یکی از جوایز و لوح‌های قدردانی جشنواره به پری ملکی اهدا شد.

گروه خنیا نیز بخشی از برنامه همخوانی و همنوازی خود را در مراسم اختتامیه اجرا کرد.

اجراهای بین‌المللی شاخص

در بهار ۱۳۸۵ گروه خنیا به مناسبت مراسم اهدای جایزه جهانی ابن‌سینا، کنسرتی در دفتر سازمان یونسکو در پاریس اجرا کرد.