در چشم‌انداز ادبیات داستانی معاصر ایران، نام ناهید طباطبایی با واژگانی چون زنان، زندگی و روایت درهم‌تنیده است.

او از نویسندگانی است که در طول سه دههٔ اخیر توانسته با زبانی صمیمی و در عین‌حال هوشمندانه، چهرهٔ زن ایرانی را از دلِ تجربهٔ روزمره به صحنهٔ ادبیات بیاورد.

طباطبایی، متولد ۱۳۳۷ در تهران، کودکی خود را در فضای تئاتر و فرهنگ گذراند. پدرش، حسینعلی طباطبایی، از پیشگامان تئاتر ایران و نخستین تماشاخانه‌دار محلهٔ سنگلج بود، و همین پیوندِ خانوادگی با صحنه، بذر روایت را از کودکی در ذهن او کاشت.

تحصیل در رشتهٔ نمایشنامه‌نویسی، همکاری با چهره‌هایی چون محمد مختاری، بهرام بیضایی و محمود دولت‌آبادی، و سال‌ها تجربه در نشر و ترجمه، از او نویسنده‌ای ساخت که میان ادبیات و زندگی فاصله‌ای نمی‌بیند.

نخستین مجموعه‌اش، بانو و جوانی خویش (۱۳۷۱)، نقطهٔ آغاز نویسنده‌ای بود که بعدها با آثاری چون چهل‌سالگی، جامه‌دران، حضور آبی مینا، برف و نرگس و سور شبانه، نقشهٔ تازه‌ای از ادبیات زنانه در ایران ترسیم کرد.

بسیاری از داستان‌های او به زبان‌های ایتالیایی، آلمانی و بلغاری ترجمه شده‌اند و دو اثرش — چهل‌سالگی و جامه‌دران — مبنای فیلم‌های سینمایی موفقی قرار گرفته‌اند.

طباطبایی در آثارش بیش از هر چیز به «روایت به‌مثابهٔ زندگی» باور دارد؛ به نوشتن به‌عنوان راهی برای حفظ حافظهٔ جمعی، به زبان به‌عنوان پناهگاه انسان مدرن ایرانی.

این گفت‌وگو تلاشی است برای بازشناخت نویسنده‌ای که با قلمی آرام و صدایی روشن، جهان زنان ایرانی را بازگو کرده است — جهانی میان امید و واقعیت، میان رویا و تجربه.

او به‌درستی باور دارد:

«ادبیات، آینه‌ای است که انسان در آن خودش را دوباره می‌بیند.»

بیوگرافی ناهید طباطبایی

ناهید طباطبایی (متولد ۱۳۳۷ در تهران) نویسنده، مترجم و نمایشنامه‌نویس ایرانی است که با نگاهی طنزآمیز به زندگی زنان در آثارش پرداخته و جایگاه ویژه‌ای در ادبیات معاصر ایران کسب کرده است. او دانش‌آموخته رشته ادبیات دراماتیک و نمایشنامه‌نویسی از مجتمع دانشگاهی هنر است و آثارش به زبان‌های مختلف ترجمه شده و در محافل ادبی بین‌المللی مورد توجه قرار گرفته است.

 زندگی

ناهید طباطبایی در سال ۱۳۳۷ در تهران متولد شد و کودکی و نوجوانی خود را در جنوب ایران گذراند. او از نوجوانی نوشتن را آغاز کرد و اولین داستان خود با عنوان گمشده را در مجله سخن منتشر کرد. طباطبایی در سال ۱۳۷۱ اولین مجموعه داستان خود، بانو و جوانی خویش، را منتشر کرد و پس از آن آثار متعددی از او به چاپ رسید. او همچنین به ترجمه آثار ادبی از زبان‌های انگلیسی و فرانسه پرداخته و با نشریاتی چون بخارا، سمرقند، عصر پنجشنبه، نشان، زنان و غیره همکاری داشته است. طباطبایی مدتی در روزنامه اعتماد ستونی با عنوان از خودم تا همه به‌صورت یادداشت‌های داستانی منتشر کرد. او همچنین مدیریت نشر دید را بر عهده دارد که در زمینه انتشار کتاب‌های هنری فعالیت می‌کند.

 فعالیت‌های ادبی

آثار ناهید طباطبایی، به‌ویژه داستان‌ها و رمان‌هایش، اغلب با نگاهی طنزگونه به مسائل اجتماعی و زندگی زنان می‌پردازند. رمان چهل‌سالگی او توسط مصطفی رستگارپور به فیلمنامه‌ای سینمایی تبدیل شد و فیلمی به همین نام به کارگردانی علیرضا رئیسیان در سال ۱۳۸۹ ساخته شد که مورد توجه منتقدان قرار گرفت. همچنین داستان همایون از مجموعه جامه‌دران، با همکاری خود طباطبایی و حمیدرضا قطبی، به فیلمنامه‌ای برای فیلم جامه‌دران (ساخته‌شده در سال ۱۳۹۳) تبدیل شد. او برای نگارش این فیلمنامه، دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه اقتباسی در بخش نگاه نو در سی‌وسومین جشنواره فیلم فجر (۱۳۹۳) را دریافت کرد.

داستان‌های طباطبایی به زبان‌های ایتالیایی، آلمانی، دانمارکی، انگلیسی، ترکی، عربی، بلغاری و غیره ترجمه شده و به همین دلیل برای شرکت در کنفرانس‌های ادبی به کشورهای اروپایی دعوت شده است. او همچنین در داوری چندین رویداد ادبی از جمله چهار دوره جایزه صادق هدایت، جشنواره ادبی اصفهان، جشنواره ادبی گلشیری، دومین جشنواره ملی فیلم کوتاه حسنات (اسفند ۱۳۹۱)، چهارمین جایزه داستان‌های ده‌کلمه‌ای (دی ۱۳۹۱) و دومین جشنواره ملی سفرنگاری ناصرخسرو (بهمن ۱۳۹۱) مشارکت داشته است.

 کتاب‌شناسی

 تألیف

- بانو و جوانی خویش، مجموعه داستان، چاپ سوم، نشر چشمه، ۱۳۸۹ (برنده دیپلم افتخار بیست سال ادبیات پس از انقلاب)

- حضور آبی مینا، مجموعه داستان، چاپ سوم، نشر چشمه، ۱۳۸۹

- جامه‌دران، مجموعه داستان، چاپ سوم، نشر خجسته، ۱۳۸۸ (ترجمه به ایتالیایی توسط آنا وانزان، نشر شیر سبز، ۲۰۰۴)

- چهل‌سالگی، داستان بلند، چاپ دهم، نشر چشمه، ۱۳۹۰ (مبنای اقتباس فیلم چهل‌سالگی، ترجمه به ایتالیایی توسط نشر پل ۳۳)

- خنکای سپیده‌دم سفر، داستان بلند، چاپ سوم، نشر خجسته، ۱۳۸۸

- آبی و صورتی، رمان، چاپ دوم، نشر علم، ۱۳۸۸

- برف و نرگس، مجموعه داستان، چاپ سوم، نشر چشمه، ۱۳۸۹

- ستاره سینما، مجموعه داستان، چاپ اول، نشر خجسته، ۱۳۸۸

- رکسانا نیستم، اگر...، مجموعه داستان، چاپ دوم، نشر چشمه، ۱۳۸۹

- سور شبانه، تهران، زاوش، ۱۳۹۲

 ترجمه

- هشت داستان از نویسندگان زن انگلستان (قرن نوزدهم)

- گزین‌گویه‌های ویرجینیا وولف

- نمایشنامه‌های داستان باغ‌وحش و رؤیای آمریکایی، اثر ادوارد آلبی

- راه و رسم دنیا (سفرنامه نیکلا بوویه)

 جوایز

- دیپلم افتخار بیست سال ادبیات پس از انقلاب برای بانو و جوانی خویش

- دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه اقتباسی در بخش نگاه نو، سی‌وسومین جشنواره فیلم فجر (۱۳۹۳) برای فیلم جامه‌دران