بیوگرافی رضا منصوری

رضا منصوری (زاده ۱۸ دی ۱۳۲۶، تهران) فیزیکدان، اخترشناس (کیهان‌شناس)، سیاست‌گذار علمی و استاد بازنشسته دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف است. او یکی از چهره‌های برجسته علم در ایران است که با فعالیت‌های گسترده در زمینه گرانش، نسبیت عام، کیهان‌شناسی و سیاست‌گذاری علمی، نقش مهمی در توسعه علمی ایران ایفا کرده است. منصوری در دوره دوم ریاست‌جمهوری محمد خاتمی (۱۳۸۰-۱۳۸۴) به‌عنوان معاون پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت داشت.

تحصیلات

رضا منصوری دیپلم خود را در سال ۱۳۴۴ از دبیرستان رهنمای تهران دریافت کرد. او سپس در دانشکده فنی دانشگاه تهران در رشته مهندسی تحصیل کرد و به دلیل علاقه به نجوم، برای ادامه تحصیل به دانشگاه وین اتریش رفت. منصوری در سال ۱۳۵۱ (۱۹۷۲) مدرک دکتری خود را در رشته فیزیک از دانشگاه وین تحت نظارت رومن اولریش سکسل اخذ کرد. او به مدت پنج سال (تا سال ۱۳۵۶/۱۹۷۷) به‌عنوان استادیار در دانشگاه وین مشغول به کار بود و پس از انقلاب ۱۳۵۷ به ایران بازگشت و به‌عنوان عضو هیئت علمی دانشکده فیزیک دانشگاه صنعتی شریف فعالیت خود را آغاز کرد.

فعالیت‌های علمی

رضا منصوری در کنار رومن اولریش سکسل نظریه‌ای برای آزمون نسبیت ارائه کرده و تحقیقات گسترده‌ای در زمینه گرانش، نسبیت عام، سیاه‌چاله‌ها و کیهان‌شناسی انجام داده است. او یکی از بنیان‌گذاران پژوهشگاه دانش‌های بنیادی (IPM)، مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه زنجان، و مرکز نشر دانشگاهی است. همچنین، منصوری نقش کلیدی در تأسیس انجمن فیزیک ایران پس از انقلاب داشت و چندین دوره ریاست این انجمن را بر عهده گرفت.

او از سال ۱۳۶۱ به مدت ۲۵ سال مدیر مسئول مجله فیزیک مرکز نشر دانشگاهی بود و از سال ۱۳۷۰ تاکنون مدیر مسئول ماهنامه نجوم بوده است. منصوری از پیشگامان همکاری ایران با سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (CERN) در پروژه شتاب‌دهنده بزرگ هادرونی (LHC) و پروژه SESAME (سینکروترون خاورمیانه) بود. او همچنین تا زمستان ۱۳۹۴ مجری طرح رصدخانه ملی ایران بود و تلاش‌های او در انتخاب محل رصدخانه (کوه گرگش در زنجیره کرکس، کاشان) و ساخت آینه اصلی ۳.۴ متری تلسکوپ ملی ایران در شرکت شوت (Schott) به نتیجه رسید. با این حال، در سال ۱۳۹۴ توسط محمدجواد لاریجانی از این سمت برکنار شد.

تدریس

منصوری در دانشگاه صنعتی شریف دروس کیهان‌شناسی، نسبیت خاص و نسبیت عام را در مقاطع کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری تدریس کرده است. او همچنین درس نوآورانه‌ای با عنوان مبانی تفکر در علوم فیزیکی طراحی و در دانشگاه‌های شریف و کاشان ارائه کرد که به بررسی روش‌شناسی و فلسفه علوم فیزیکی می‌پردازد.

فعالیت‌های فرهنگی و واژه‌گزینی

منصوری در فرهنگستان زبان و ادب فارسی فعالیت داشته و در زمینه واژه‌گزینی برای علوم و فناوری نقش مهمی ایفا کرده است. او چندین واژه‌نامه تخصصی از جمله واژه‌نامه فیزیک و واژه‌نامه دریانوردی تألیف کرده که به استانداردسازی اصطلاحات علمی در زبان فارسی کمک کرده است.

جوایز و افتخارات

رضا منصوری به دلیل contributions برجسته‌اش در علم و سیاست‌گذاری علمی، برنده جایزه معتبر عبدالسلام شده است. او همچنین به‌عنوان استاد مدعو در دانشگاه مک‌گیل کانادا فعالیت داشته و در پروژه‌های بین‌المللی علمی تأثیرگذار بوده است.

کتاب‌ها

تألیف

• معماری علم در ایران، نشر دیبایه، تهران، ۱۳۸۹

• نسبیت خاص (با همکاری شهرام خسروی)، دانشگاه صنعتی شریف، در دست چاپ

• ایران آینده از نگاه سه اندیشمند ایران امروز: حسن عشایری، موسی غنی‌نژاد، رضا منصوری، نشر دیبایه، تهران، ۱۳۸۶

• ایران را چه کنم؟ سامان‌دهی و نابسامانی‌های توسعه علمی، انتشارات کویر، تهران، ۱۳۸۴

• توسعه علمی ایران (ویراست دوم)، انتشارات اطلاعات، تهران، ۱۳۸۲

• فیزیک بی‌فیزیک (گفت‌وگو با خاطره حجازی)، انتشارات انجمن فیزیک ایران، تهران، ۱۳۸۰

• فلک را سقف، طرح نو، تهران، ۱۳۷۸

• ایران ۱۴۲۷: عزم ملی برای توسعه علمی و فرهنگی، طرح نو، تهران، ۱۳۷۷ (ویراست دوم، چاپ سوم، ۱۳۸۲)

• واژه‌نامه علوم و تکنولوژی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۷۳

• واژه‌نامه فیزیک، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۶۶ (ویرایش دوم: ۱۳۷۷)

• واژه‌نامه دریانوردی، مرکز نشر دانشگاهی، تهران، ۱۳۶۴

• حل‌المسائل حساب استدلالی برای سال ششم ریاضی و داوطلبان متفرقه (با همکاری حسن مولایی)، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۴

• حل‌المسائل ترسیمی و رقومی برای سال ششم ریاضی و داوطلبان متفرقه و کنکور دانشکده‌ها (با همکاری حسن مولایی)، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۴

• حل‌المسائل جبر برای سال پنجم ریاضی و طبیعی (با همکاری حسن مولایی)، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۴

• حل‌المسائل مثلثات برای سال پنجم ریاضی و طبیعی، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۳

• حل‌المسائل جبر برای سال چهارم ریاضی و طبیعی، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۳

• حل‌المسائل هندسه برای سال چهارم ریاضی، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۳

• حل‌المسائل جبر برای سال سوم دبیرستان‌ها، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۳

• حل‌المسائل جبر برای سال دوم دبیرستان‌ها، انتشارات کتابفروشی سعدی، تهران، ۱۳۴۳

ویرایش

• Large Scale Structure of the Universe (ویراستار با همکاری R. Brandenberger)، Kluwer Academic Publishers، ۲۰۰۰

• ISMO-UNESCO-IPM (ویراستار با همکاری F. Ardalan و G. Violini)، تهران، ۲۰۰۰

ترجمه

• فرض و اسطوره در فیزیک نظری، هرمان بوندی، دانشگاه صنعتی شریف، ۱۳۵۸

• اخترفیزیک نسبیتی، کوتوله‌های سفید و سیاه‌چاله‌ها، رومن سکسل و هانه‌لوره سکسل، دانشگاه صنعتی شریف، چاپ دوم، ۱۳۷۰

• مکانیک و الکترودینامیک، دوره فیزیک نظری (جلد اول)، لانداو و لیف‌شیتز، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۶۴

• نسبیت خاص، عام و کیهان‌شناسی، ولفگانگ ریندلر، مرکز نشر دانشگاهی، ۱۳۷۶